Je betaalt elke maand zorgpremie en krijgt toch een rekening van je verzekeraar. Op het overzicht staat eigen risico, eigen bijdrage of allebei. Dat voelt misschien alsof je dubbel betaalt. Toch hebben die bedragen elk een andere functie.
Het verschil tussen eigen risico en eigen bijdrage zit in wat je zelf betaalt en wanneer die betaling stopt. Het eigen risico is een jaarlijks bedrag voor veel zorg uit de Nederlandse basisverzekering. Een eigen bijdrage hoort bij bepaalde zorg en kan ook gelden wanneer je eigen risico al op is. Hieronder lees je de regels voor 2026 en zie je hoe een rekening wordt verdeeld.
Eigen risico en eigen bijdrage naast elkaar
De premie is het bedrag dat je betaalt om verzekerd te zijn. Het eigen risico en de eigen bijdrage zijn mogelijke extra betalingen wanneer je zorg gebruikt. Je premie betalen betekent dus niet dat alle zorg daarna volledig wordt vergoed.
| Vraag | Eigen risico | Wettelijke eigen bijdrage |
|---|---|---|
| Waarvoor? | Veel zorg uit de basisverzekering | Specifieke zorg, medicijnen en hulpmiddelen |
| Bedrag in 2026? | Verplicht € 385; vrijwillig maximaal € 500 extra | Verschilt per soort zorg |
| Eén bedrag voor het hele jaar? | Ja, per verzekerde voor zorg waarop eigen risico van toepassing is | Niet één algemeen maximum; regels verschillen |
| Nog betalen als eigen risico op is? | Geen extra eigen risico boven je jaarbedrag | Dat kan wel |
| Geldt het onder 18 jaar? | Nee | Kan bij bepaalde zorg wel gelden |
Deze uitleg gaat over de Nederlandse zorgverzekering. De eigen bijdrage voor bijvoorbeeld ondersteuning via de gemeente is een andere regeling. De Rijksoverheid beschrijft het onderscheid en de volgorde van verrekenen.
Hoe werkt het eigen risico in 2026?
In 2026 bedraagt het verplichte eigen risico € 385 per kalenderjaar voor volwassenen. Je betaalt zelf de eerste kosten van verzekerde zorg waarop eigen risico van toepassing is, totdat dit bedrag is bereikt. Heb je zulke zorg niet gebruikt, dan betaal je ook geen eigen risico. Het is geen jaarlijkse rekening die iedereen automatisch krijgt.
Een eenvoudig voorbeeld: je hebt nog niets van je eigen risico gebruikt en ontvangt € 150 aan verzekerde zorgkosten die daaronder vallen. Dan betaal je € 150. Voor latere zorg in hetzelfde kalenderjaar blijft nog € 235 verplicht eigen risico over. Je betaalt dus niet opnieuw € 385 bij iedere behandeling.
Het bedrag geldt per persoon. Als twee volwassenen allebei hun verplichte eigen risico volledig gebruiken, betalen zij samen € 770. Een ongebruikt deel van de ene partner kun je niet gebruiken om het bedrag van de ander te verlagen. De officiële uitleg over het eigen risico noemt ook de uitzonderingen en mogelijkheden om gespreid te betalen.
Welke zorg valt buiten het eigen risico?
Voor kinderen jonger dan 18 geldt geen eigen risico voor zorg uit de basisverzekering. Dat betekent niet dat iedere denkbare behandeling voor kinderen verzekerd is. Niet-verzekerde zorg en eventuele wettelijke eigen bijdragen vragen nog steeds aandacht.
Ook een bezoek aan de huisarts of huisartsenpost gaat niet van je eigen risico af. Maar zorg die daarna volgt, kan dat wel doen. Denk aan bloedonderzoek door een laboratorium, medicijnen uit de apotheek of een behandeling bij een medisch specialist. De huisarts kan die zorg aanvragen zonder dat daarmee de vrijstelling van huisartsenzorg op die andere rekening overgaat.
Het verschil zit dus in de geleverde zorg, niet alleen in wie je heeft doorverwezen. Op de overheidspagina over huisartskosten staat dit apart uitgelegd. Vraag bij twijfel aan je verzekeraar hoe een onderzoek wordt verrekend. Stel noodzakelijke zorg niet uit omdat je de rekening nog niet begrijpt.
Er zijn meer uitzonderingen, zoals wijkverpleging, verloskundige zorg en kraamzorg. Bij kraamzorg kan juist wél een wettelijke eigen bijdrage gelden. Een vrijstelling van eigen risico is daarom geen algemene belofte dat je nooit iets zelf betaalt.
Wat is een wettelijke eigen bijdrage?
Een wettelijke eigen bijdrage is het deel van bepaalde verzekerde zorg dat volgens de regels voor je eigen rekening komt. Dat kan een vast bedrag, een percentage of het bedrag boven een vergoedingsgrens zijn. De overheid bepaalt voor welke zorg deze bijdrage geldt.
Voorbeelden zijn kraamzorg, bepaalde hulpmiddelen en sommige medicijnen. Er is geen gezamenlijke grens van € 385 voor al deze bijdragen. Heb je het eigen risico al volledig gebruikt, dan kan een wettelijke eigen bijdrage dus nog steeds op je rekening staan.
Voor de wettelijke eigen bijdrage aan medicijnen geldt in 2026 een apart maximum van € 250 per kalenderjaar. Dat is geen maximum voor al je medicijnkosten samen. Eigen risico en kosten van medicijnen die buiten de vergoeding vallen, zijn iets anders. Ook geldt deze medicijnengrens niet automatisch voor bijdragen aan andere zorg. Bekijk de actuele bedragen voor eigen bijdragen en vraag welke regel bij jouw rekening hoort.
Een aanvullende verzekering kan bepaalde eigen bijdragen vergoeden. Controleer daarvoor de voorwaarden en de maximale vergoeding. Een extra verzekering is niet automatisch voordeliger: de premie kan hoger zijn dan de vergoeding die je gebruikt.
Rekenvoorbeeld: eerst eigen bijdrage, daarna eigen risico
Als beide gelden, gaat de wettelijke eigen bijdrage eerst van de rekening af. Het resterende verzekerde bedrag valt vervolgens onder het nog openstaande verplichte eigen risico. Daarna volgt eventueel het vrijwillige eigen risico. Wat vervolgens overblijft, betaalt de verzekeraar.
Neem een volledig uitneembaar kunstgebit met een veronderstelde, volledig voor vergoeding in aanmerking komende rekening van € 1.200. Volgens de regels voor 2026 geldt daarvoor 25% wettelijke eigen bijdrage. In dit voorbeeld ben je volwassen, heb je nog geen eigen risico gebruikt en heb je geen vrijwillige verhoging of aanvullende vergoeding.
| Stap | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Wettelijke eigen bijdrage | 25% van € 1.200 | € 300 |
| Over na eigen bijdrage | € 1.200 - € 300 | € 900 |
| Verplicht eigen risico | Van de resterende € 900 | € 385 |
| Vergoeding basisverzekering | € 900 - € 385 | € 515 |
| Totaal zelf betalen | € 300 + € 385 | € 685 |
Je eigen bijdrage van € 300 verlaagt het eigen risico dus niet. Is je eigen risico eerder dat jaar al volledig gebruikt? Dan betaal je in hetzelfde voorbeeld alleen de bijdrage van € 300, aangenomen dat alle andere voorwaarden gelijk blijven. Dit is een rekenvoorbeeld, geen prijsopgave voor een behandeling.
Vrijwillig verhogen betekent meer risico dragen
Je kunt het verplichte eigen risico vrijwillig verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Daar staat een lagere premie tegenover. Bij de maximale verhoging kan het eigen risico in 2026 samen € 885 bedragen: € 385 verplicht plus € 500 vrijwillig.
Dat bedrag is geen bovengrens voor al je zorguitgaven. Eigen bijdragen, niet-verzekerde zorg en eventuele niet-vergoede delen kunnen daar nog bij komen. Kijk daarom niet alleen naar de maandelijkse korting. Vraag jezelf ook af of je het hogere bedrag kunt betalen wanneer een rekening komt. Lees voor het totale maandbudget onze uitleg over zorgverzekeringskosten.
Controleer deze week je zorgrekening en reserve
Open het declaratieoverzicht van je verzekeraar. Controleer de naam van de zorgverlener, de behandeling, het bedrag en hoeveel eigen risico nog openstaat. Staat er eigen bijdrage? Vraag dan voor welke wettelijke bijdrage dat bedrag is berekend. Een niet-vergoed deel door polisvoorwaarden is niet automatisch een wettelijke eigen bijdrage.
Vraag bij onduidelijkheid om een uitsplitsing: eigen bijdrage, verplicht eigen risico, vrijwillig eigen risico en andere niet-vergoede kosten. Bewaar die uitleg bij de rekening. Kun je niet in één keer betalen, neem dan contact op met de verzekeraar over een betalingsregeling.
Voor een reserve van € 385 kun je rekenkundig ongeveer € 32,08 per maand opzijzetten; € 885 gedeeld door twaalf is € 73,75. Dat zijn spaardoelen, geen extra premies en geen garantie dat de rekening pas na twaalf maanden komt. Houd ook ruimte voor andere uitgaven in je spaarbuffer.
Eigen risico en eigen bijdrage kunnen dus naast elkaar bestaan. Je jaargrens voor eigen risico maakt niet alle andere zorgbetalingen ongedaan. Met een duidelijke uitsplitsing weet je waarvoor je betaalt en welk bedrag je nog moet reserveren.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen financieel, fiscaal of juridisch advies. Overweeg een gekwalificeerde professional te raadplegen over je persoonlijke situatie.