Een Nederlander gebruikt gemiddeld 117 liter drinkwater per dag (Vewin, cijfers over 2024). Toch weten weinig mensen wat een liter water eigenlijk kost. Het antwoord: iets meer dan een kwart cent. In dit artikel lees je hoe de waterprijs is opgebouwd, wat een huishouden gemiddeld verbruikt en hoe je je eigen waterverbruik en waterkosten berekent. Wil je meteen een bedrag zien? Gebruik dan de waterkosten-calculator.
Wat kost een liter water?
Water wordt afgerekend per kubieke meter (m³). Een kuub is 1.000 liter. Je waterrekening bestaat uit vier onderdelen:
- Variabel tarief per m³ dat je verbruikt. Dit verschilt per waterbedrijf en ligt in 2026 tussen € 0,95 en € 1,82 per m³ (exclusief btw).
- Vastrecht: een vast bedrag per jaar voor de aansluiting, ook als je geen druppel gebruikt. In 2026 tussen € 52 en € 122 per jaar (exclusief btw).
- Belasting op leidingwater (BoL): een rijksbelasting van € 0,437 per m³ in 2026. Tot en met 2025 gold die alleen voor de eerste 300 m³, sinds 2026 voor je hele verbruik.
- Btw: 9% over het drinkwatertarief en over de belasting op leidingwater.
Alles bij elkaar kost een kuub drinkwater in 2026 gemiddeld € 2,71, inclusief vastrecht (omgerekend per m³), belasting en btw. Dat blijkt uit het Tarievenoverzicht drinkwater 2026 van Vewin, de vereniging van waterbedrijven. Een liter kraanwater kost dus ongeveer 0,27 cent. Ter vergelijking: een liter water uit de fles kost al snel meer dan honderd keer zoveel.
Bijna een kwart van de waterprijs (24,9%) bestaat uit belastingen. De rest zijn de kosten van het waterbedrijf voor winnen, zuiveren en transporteren.
Tarieven per waterbedrijf in 2026
Je kunt in Nederland geen waterbedrijf kiezen. Je adres bepaalt wie levert, en elk bedrijf stelt zijn eigen tarieven vast. De verschillen zijn flink:
| Waterbedrijf | Vastrecht per jaar | Variabel tarief per m³ |
|---|---|---|
| Waterbedrijf Groningen | € 98,73 | € 1,16 |
| WMD Drinkwater | € 121,89 | € 1,14 |
| Vitens | € 52,00 | € 1,23 |
| PWN | € 89,10 | € 1,82 |
| Waternet | € 90,55 | € 1,18 |
| Dunea | € 90,41 | € 1,45 |
| Evides Waterbedrijf | € 92,71 | € 1,22 |
| Oasen | € 104,65 | € 1,10 |
| Brabant Water | € 87,84 | € 0,95 |
| WML | € 109,10 | € 1,20 |
Bedragen exclusief 9% btw en exclusief belasting op leidingwater. Bron: Vewin, Tarievenoverzicht drinkwater 2026.
Let op: een laag variabel tarief zegt niet alles. Brabant Water heeft het laagste tarief per m³, maar Vitens heeft veruit het laagste vastrecht. Voor een klein huishouden weegt het vastrecht zwaar, voor een groot gezin telt het tarief per m³ harder mee.
Hoeveel water gebruikt een huishouden?
Het gemiddelde verbruik hangt vooral af van het aantal personen in huis. Het Nibud rekent (januari 2026) met deze gemiddelden, inclusief de bijbehorende kosten bij een gemiddeld tarief:
| Personen | Verbruik per jaar | Kosten per maand |
|---|---|---|
| 1 | 68 m³ | € 17,70 |
| 2 | 95 m³ | € 21,85 |
| 3 | 123 m³ | € 26,10 |
| 4 | 163 m³ | € 32,25 |
| 5 | 187 m³ | € 35,95 |
Het Nibud gaat daarbij uit van een gemiddeld tarief van € 1,84 per m³ en een gemiddeld vastrecht van € 88 per jaar, beide inclusief btw en belasting op leidingwater.
Opvallend: per persoon daalt het verbruik als het huishouden groeit. Een alleenstaande zit op ruim 186 liter per dag, een gezin van vier op ongeveer 112 liter per persoon. Wasmachine, vaatwasser en tuin worden nu eenmaal gedeeld.
Ongeveer een derde van al het water gaat naar douchen en baden. De rest verdwijnt via het toilet, de wasmachine, de keuken en de tuin.
Je waterverbruik zelf berekenen
Er zijn drie manieren, van grof naar precies:
- Gemiddelde per huishouden. Geen afrekening bij de hand? Neem het gemiddelde uit de tabel hierboven voor jouw aantal personen. Snel, maar een schatting.
- Jaarafrekening. Op de jaarafrekening van je waterbedrijf staat je verbruik in m³ over het afgelopen jaar. Deel het totaalbedrag door twaalf en je hebt je waterkosten per maand.
- Watermeter aflezen. Noteer de meterstand en lees een maand later opnieuw af. Het verschil is je verbruik in m³ per maand. Vermenigvuldig met twaalf voor een jaarcijfer. Dit is de enige methode die laat zien of een bespaarmaatregel echt werkt.
Rekenvoorbeeld. Een gezin van vier bij Vitens met een gemiddeld verbruik van 163 m³ per jaar:
- Vastrecht: € 52,00
- Verbruik: 163 × € 1,23 = € 200,49
- Belasting op leidingwater: 163 × € 0,437 = € 71,23
- Subtotaal: € 323,72, plus 9% btw = € 352,86 per jaar
Dat is ongeveer € 29,40 per maand, of € 2,16 per m³ alles inbegrepen. Bij PWN, met een hoger variabel tarief, betaalt hetzelfde gezin ruim € 40 per maand. De waterkosten-calculator doet deze berekening voor elk waterbedrijf en voor elk aantal personen.
Besparen op water
Water is een bescheiden post in je vaste lasten, maar besparen is makkelijk en levert dubbel op. Warm water kost namelijk niet alleen water, maar vooral energie. Volgens het Nibud kost een douche van 7,5 minuut (55 liter) ongeveer € 0,53 inclusief het verwarmen van het water. Het watergedeelte daarvan is maar een paar cent; de rest is gas of stroom.
De maatregelen die het meest opleveren, volgens het Nibud (januari 2026):
- Korter douchen. Van 7,5 naar 5 minuten bespaart tot € 80 per jaar per persoon.
- Een waterbesparende douchekop. Scheelt ongeveer € 63 per jaar.
- Douchen in plaats van baden. Een bad van 120 liter kost ruim € 1 per keer; douchen in plaats van baden bespaart zo’n € 34 per jaar per persoon.
- Lekkages repareren. Een doorlopend toilet of druppelende kraan kan tientallen m³ per jaar kosten. Controleer de watermeter als alle kranen dicht zijn: loopt hij, dan lekt er iets.
- Volle trommel. Draai wasmachine en vaatwasser alleen als ze vol zijn.
De grootste winst zit dus niet in de waterrekening zelf, maar in je energiekosten. Wie korter en koeler doucht, merkt dat vooral op de energierekening.
Water in je maandbudget
Reken voor water op € 18 tot € 36 per maand, afhankelijk van je huishouden en je waterbedrijf. Zet het bedrag van je jaarafrekening gedeeld door twaalf in je maandoverzicht, of gebruik de waterkosten-calculator voor een schatting. Waterschapsbelasting en rioolheffing horen niet bij het waterbedrijf, die vallen onder de gemeentelijke belastingen. Met de VasteLast-calculator zet je water, energie en al je andere vaste lasten in een paar minuten op een rij. Gratis, zonder account en zonder advertenties.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen financieel, fiscaal of juridisch advies. Overweeg een gekwalificeerde professional te raadplegen over je persoonlijke situatie.